Jędrzej Śniadecki – patron ZSEEiM
Fragment prezentacji wykonanej przez nauczycielki ZSEEiM mgr inż. Monikę Rypień i mgr inż. Dorotę Walaszek z okazji 75-lecia TME
Jędrzej Śniadecki (1768–1838) był wybitnym polskim lekarzem, biologiem, chemikiem, filozofem i publicystą.
Uznawany jest za ojca polskiej chemii oraz jednego z najwybitniejszych lekarzy w historii polskiej medycyny. Przez całe życie łączył działalność naukową z troską o zdrowie, edukację i rozwój społeczeństwa.
Urodził się 30 listopada 1768 roku w Rydlewie koło Żnina. Wykształcenie zdobywał w Trzemesznie, Krakowie oraz za granicą. Studiował medycynę w Szkole Głównej Koronnej w Krakowie, a następnie kontynuował naukę w Padwie i Pawii (Włochy – Lombardia), gdzie uzyskał tytuł doktora medycyny i filozofii. Swoją wiedzę pogłębiał także w Londynie i Edynburgu, studiując chemię, chirurgię oraz nauki przyrodnicze.
Po powrocie do kraju został profesorem chemii i medycyny w Szkole Głównej Wielkiego Księstwa Litewskiego, przekształconej później w Cesarski Uniwersytet Wileński oraz w Akademii Medyko-Chirurgicznej w Wilnie.
Był jednym z pierwszych uczonych wykładających chemię w języku polskim.
Opracował podstawy polskiej terminologii chemicznej i napisał pierwszy polski podręcznik chemii – „Początki chemii”. W latach 1806–1836 pełnił funkcję prezesa Towarzystwa Medycznego Wileńskiego.
Największą sławę przyniosło mu dzieło „Teorya jestestw organicznych”, w którym opisał fundamentalną cechę organizmów żywych – ciągłą przemianę materii.
Jego praca „O fizycznym wychowaniu dzieci” zapoczątkowała w Polsce rozwój wychowania fizycznego jako ważnego elementu edukacji szkolnej. Był także gorącym promotorem higieny, zdrowego stylu życia i racjonalnej diety. W 1822 roku jako pierwszy opisał skuteczną metodę leczenia krzywicy poprzez zwiększoną ekspozycję na światło słoneczne, odkrywając znaczenie witaminy D.
Istotną częścią jego działalności było dziennikarstwo i publicystyka, dzięki którym popularyzował wiedzę naukową oraz idee oświatowe i społeczne. Za swoje zasługi został uhonorowany wieloma wyróżnieniami, a Polskie Towarzystwo Chemiczne ustanowiło medal jego imienia, przyznawany wybitnym polskim chemikom. Jędrzej Śniadecki jest patronem wielu szkół, uczelni oraz instytucji medycznych w Polsce.
Zmarł 11 maja 1838 roku w Wilnie w wieku 69 lat. Został pochowany w Horodnikach.
Jego życie i dorobek stanowią trwały fundament polskiej nauki, edukacji i kultury.